Klimato kaitos vertimas: profesionalus ir mėgėjiškas užklotinis vertimas dokumentiniame filme<b> </b><i>Prieš po</i><i>tvynį</i>
Straipsniai
Loreta Huber
Vilniaus universitetas image/svg+xml
https://orcid.org/0000-0001-5453-7995
Aušra Pokvietytė
Vilniaus universitetas image/svg+xml
Publikuota 2026-10-04
https://doi.org/10.15388/Im.2026.104.5
PDF

Esminiai žodžiai

audiovizualinis vertimas
užklotinis vertimas
klimato kaitos komunikacija
dokumentinių filmų vertimas

Kaip cituoti

Huber, L., & Pokvietytė, A. (2026). Klimato kaitos vertimas: profesionalus ir mėgėjiškas užklotinis vertimas dokumentiniame filme Prieš potvynį. Information & Media, 104, 64-76. https://doi.org/10.15388/Im.2026.104.5

Anotacija

Environmental documentaries play an important role in communicating climate change, yet the translations through which they reach international audiences remain underexplored. This study examines how the representation of truth in Before the Flood (2016) is reshaped in two Lithuanian voice-over translations: a professional translation (TT1) and an amateur translation (TT2). A comparison of professional and amateur translations of the same documentary within the same language pair provides a controlled basis for examining how different translation practices may shape the mediation of documentary truth claims. Representation of truth is operationalised through four dimensions: factual content, specialised climate-related terminology, emotional register, and markers of expert authority. A comparative, product-oriented mixed-methods analysis of 176 source-text segments combines qualitative analysis of translational shifts with quantitative comparison across the four categories. The findings show that TT1 preserves the factual content and specialised terminology more consistently than TT2 and retains more markers of expert authority. The emotional register presents a different pattern: both translations modify the same proportion of emotionally charged instances, predominantly reducing their intensity.

The findings demonstrate that the professional translation’s advantage is dimension-specific rather than absolute. Translation thus emerges as an active site of environmental discourse mediation through which the factual, terminological, affective, and epistemic resources constructing documentary truth claims may be reshaped.

PDF

Autorių indėlis (CRediT)

  • Loreta Huber: Konceptualizavimas, Metodologija, Validacija, Rašymas - originalus tekstas, Rašymas - peržiūra ir redagavimas
  • Aušra Pokvietytė: Formali duomenų analizė, Rašymas - originalus tekstas, Vaizdavimas, Tyrimas, Metodologija

Nuorodos

Bieniek-Tobasco, A., McCormick, S., Rimal, R. N., Harrington, C. B., Shafer, M., & Shaikh, H. (2019). Communicating climate change through documentary film: Imagery, emotion, and efficacy. Climatic Change, 154(1–2), 1–18. https://doi.org/10.1007/s10584-019-02408-7

Chesterman, A. (1997). Memes of translation: The spread of ideas in translation theory. John Benjamins.

Dancygier, B. (2023). Multimodal media: Framing climate change. Discourse Studies, 25(2), 220–236. https://doi.org/10.1177/14614456231154724

Franco, E., Matamala, A., & Orero, P. (2010). Voice-over translation: An overview. Peter Lang.

Guenther, L., Jörges, S., Mahl, D., & Brüggemann, M. (2023). Framing as a bridging concept for climate change communication: A systematic review based on 25 years of literature. Communication Research, 51(4). https://doi.org/10.1177/00936502221137165

Kramar, N. (2023). Construction of agency within climate change framing in media discourse: A corpus-based study. Respectus Philologicus, (43(48)), 36–48. https://doi.org/10.15388/RESPECTUS.2023.43.48.106

O’Halloran, K. L. (2011). Multimodal discourse analysis. In K. Hyland & B. Paltridge (Eds.), Continuum companion to discourse analysis (pp. 120–137). Continuum.

Pérez-González, L., & Susam-Saraeva, Ş. (2012). Non-professionals translating and interpreting: Participatory and engaged perspectives. The Translator, 18(2), 149–165. https://doi.org/10.1080/13556509.2012.10799506

Spinzi, C. (2020). (Re)creating actuality in environmental documentaries: The case of Before the Flood. In A. Rizzo (Ed.), Translation and accessibility for all in the creative industries: Digital spaces and cultural contexts (Vol. 1, No. 2, pp. 107–131). Department of Translation Studies, Faculty of Arts Constantine the Philosopher University in Nitra.

Valstybinė lietuvių kalbos komisija [State Commission of the Lithuanian Language]. (2026). Lietuvos Respublikos terminų bankas [Term Bank of the Republic of Lithuania]. https://terminai.vlkk.lt/

Vyzas, T. (2022). Specialised vocabulary in subtitling science documentaries. Journal of Audiovisual Translation, 5(1), 48–72. https://doi.org/10.47476/jat.v5i1.2022.152

Filmography

DiCaprio, L. (Producer), & Stevens, F. (Director). (2016). Before the Flood [Motion picture]. National Geographic Documentary Films.

DiCaprio, L. (Producer), & Stevens, F. (Director). (2016). Prieš potvynį [Motion picture]. National Geographic Documentary Films. Amateur translation.

DiCaprio, L. (Producer), & Stevens, F. (Director). (2016). Prieš potvynį [Motion picture]. National Geographic Documentary Films. Professional translation by Mindaugas Lapinskas.

Creative Commons License

Šis darbas apsaugotas Creative Commons priskyrimo 4.0 viešąja licencija.

Atsisiuntimai

Nėra atsisiuntimų.