Pomysły na przetrwanie, wolność i niepodległość polskic zesłańców politycznych na Syberii w XIX wieku (do 1914 roku). Część I. Pomysły na przetrwanie
Literatūros naratyvai ir kontekstai
Wiesław Caban
Jan Kochanowski University in Kielce, Poland
Publikuota 2015-04-25
https://doi.org/10.15388/RESPECTUS.2015.27.32.12
PDF

Reikšminiai žodžiai

Polacy
zsyłki
Syberia
XIX wiek

Kaip cituoti

Caban W. (2015) „Pomysły na przetrwanie, wolność i niepodległość polskic zesłańców politycznych na Syberii w XIX wieku (do 1914 roku). Część I. Pomysły na przetrwanie“, Respectus Philologicus, 27(32), p. 115-132. doi: 10.15388/RESPECTUS.2015.27.32.12.

Santrauka

Zsyłki Polaków na Syberię rozpoczęły się jeszcze w drugiej połowie XVIII wieku. Później znaleźli się tam uczestnicy kampanii napoleońskiej 1812 roku. Oblicza się, że po upadku powstania listopadowego z 1831 roku na Syberii znalazło się co najmniej 10 tys. wziętych do niewoli młodych ludzi. Następnie dołączała do nich młodzież spiskująca, głównie z ziem litewsko-białoruskich. Wreszcie po upadku powstania 1863 roku na Syberię zostało zesłanych około 20 tys. Polaków. Z początkiem lat 80. XIX wieku na Syberię zaczęli przybywać socjaliści.
Zdecydowana większość uznała, że czas na wygnaniu należy poświęcić na samoorganizowanie i samokształcenie, że bezwzględnie trzeba pielęgnować wartości patriotyczne, trwać w religii katolickiej. Zesłańcy starali się, na ile to było możliwe, stworzyć na wygnaniu namiastkę domu.
Wśród pewnej grupy zesłańców istniało przekonanie, że nie wystarczy tylko przetrwać w polskości, czy nawet ją umocnić, by w bliższej lub dalszej perspektywie powrotu w rodzinne strony zająć się pracą na rzecz rozwoju gospodarczego, a może i nawet wejść na drogę ponownego spiskowania, ale należy podjąć natychmiastowe działania, które doprowadzą do wolności. Droga do niej prowadziła albo przez ucieczkę, albo przez wywołanie zbrojnego powstania. W latach trzydziestych największym echem odbiła się tzw. sprawa omska. Zesłani do Omska obmyślili w 1833 roku plan wybuchu powstania, licząc że przyłączy się do niego ludność syberyjska. Wszystko skończyło się klęską. Na jeszcze większą skalę zaplanowano wystąpienie przeciw caratowi w 1866 roku na Zabajkalu. Wspólne wystąpienie polskich zesłańców z tamtejszą ludnością przeciw caratowi także zakończyło się klęską.

PDF
Kūrybinių bendrijų licencija

Šis kūrinys yra platinamas pagal Kūrybinių bendrijų Priskyrimas 4.0 tarptautinę licenciją.

Susipažinkite su autorių teisėmis žurnalo politikoje skiltyje Autorių teisės.